Mae hyfforddiant yn bwysig ond heb newid systemig, bydd hyd yn oed yr hyfforddiant SEND gorau yn ei chael hi'n anodd cyflawni cynhwysiant go iawn.
Mae cyhoeddiad y llywodraeth am raglen hyfforddi SEND gwerth £200 miliwn ar gyfer staff addysg yn newyddion cadarnhaol, heb os. I lawer o deuluoedd, yn enwedig y rhai sydd wedi treulio blynyddoedd yn brwydro i gael eu clywed, mae hyn yn arwydd bod eu lleisiau o'r diwedd wedi torri drwodd. Mae ymrwymiad i wella cefnogaeth SEND ar draws meithrinfeydd, ysgolion a cholegau yn groesawgar, ac mae'n haeddu cydnabyddiaeth.
Yr Hyn a Welaf o Ddwy Ochr y System
Rwy'n dweud hyn fel cyn-athro ysgol uwchradd ers 20 mlynedd, a nawr fel Cyfarwyddwr Ymgynghorwyr Addysgol Crossroads. Fy ngwaith heddiw yw gyda theuluoedd sy'n aml yn cael eu gorfodi i addysgu gartref oherwydd nad oes cefnogaeth briodol ar gael yn yr ysgol. Mae gan lawer o'r plant rydyn ni'n eu cefnogi Anghenion Addysgol Arbennig (ADA), ac nid ydyn nhw'n methu dysgu. Maen nhw'n ddysgwyr a allai ffynnu mewn addysg brif ffrwd pe bai'r gefnogaeth, yr amser a'r hyblygrwydd cywir ar gael mewn gwirionedd.
“Nid yw plant ag AAA yn methu dysgu — maen nhw’n ddysgwyr a allai ffynnu pe bai’r system yn caniatáu iddyn nhw wneud hynny.”
Pam mae Safoni Hyfforddiant Anghenion Addysgol Arbennig yn Bwysig
Mae safoni hyfforddiant Anghenion Addysgol Arbennig (AAA) yn teimlo fel y cam cywir. Ers gormod o amser, mae ansawdd a dyfnder yr hyfforddiant wedi amrywio'n fawr rhwng lleoliadau, gan adael staff â lefelau gwahanol iawn o hyder a dealltwriaeth. Mae cysondeb yn bwysig, a phe bai'n cael ei wneud yn dda, gallai hyn fod yn lifer pwerus ar gyfer newid.
Y Realiti Mae Ysgolion yn Gweithio Ynddynt
Ond nid yw hyfforddiant yn bodoli mewn gwagle.
Mae ysgolion dan bwysau aruthrol. Mae recriwtio’n parhau i fod islaw’r targed, mae cadw staff yn fregus, ac mae llwyth gwaith yn parhau i ddominyddu sgyrsiau gydag athrawon ym mhob cam o’u gyrfa. Yn y cyd-destun hwn, rhaid ymdrin yn ofalus â chyflwyno disgwyliadau hyfforddi newydd. Heb amser, capasiti ac ymddiriedaeth ychwanegol, mae hyd yn oed yr hyfforddiant a gynlluniwyd fwyaf meddylgar mewn perygl o ddod yn alw arall ar weithlu sydd eisoes wedi’i orbwyso.
Pan fydd y System yn Tanseilio Cynhwysiant
Mae hefyd yn bwysig cydnabod nad hyfforddiant erioed fu'r unig broblem. Mae llawer o athrawon eisoes yn gwybod sut olwg sydd ar arfer cynhwysol. Yr her yw ei weithredu o fewn system sy'n parhau i ganolbwyntio'n drwm ar arholiadau ac yn cael ei gyrru gan ganlyniadau. Pan fydd llwyddiant yn cael ei ddiffinio'n gul gan ganlyniadau, mae ysgolion yn cael eu gorfodi i wneud dewisiadau anodd. Mae'r disgyblion hynny sydd fwyaf tebygol o gyrraedd meincnodau yn cael blaenoriaeth, tra bod eraill, yn aml disgyblion ag AAA, yn derbyn llai nag sydd ei angen arnynt, er gwaethaf bwriadau gorau'r staff.
Nid methiant o ran dealltwriaeth nac ymrwymiad yw hyn. Mae'n broblem strwythurol.
“Nid methiant athrawon yw hyn — methiant y system maen nhw’n gweithio ynddi ydyw.”
Yr Hyn sydd ei Angen mewn Gwirionedd gan Athrawon i Wneud i Gynhwysiant Weithio
Os ydym o ddifrif ynglŷn â chynhwysiant, mae angen mwy na hyfforddiant ar athrawon. Mae angen dosbarthiadau llai arnynt, llai o bwysau o amgylch graddau targed, ac amgylcheddau diogel yn seicolegol lle gallant roi cynnig ar strategaethau newydd heb ofni canlyniadau. Mae angen amser ac adnoddau arnynt i fyfyrio, addasu a gwreiddio arfer cynhwysol yn iawn.
Heb yr amodau hyn, mae hyd yn oed hyfforddiant o ansawdd uchel mewn perygl o ddod yn symbolaidd yn hytrach na thrawsnewidiol.
Plant yn yr Crossroads
Yn Crossroads, rydym yn gweithio gyda phlant sydd ar crossroads y system. Dysgwyr nad ydynt wedi methu addysg, ond sydd wedi cael eu methu gan system sy'n symud yn rhy gyflym i addasu. Dyma blant a allai lwyddo, pe bai'r amgylchedd yn caniatáu iddynt wneud hynny.
Munud na Ddylen Ni ei Wastraffu
Mae'r rhaglen hyfforddi Anghenion Addysgol Arbennig hon yn gam i'r cyfeiriad cywir. Er mwyn cyflawni newid parhaol go iawn, mae angen iddi gyd-fynd â newid ehangach yn y ffordd y diffinnir llwyddiant a sut y cefnogir ysgolion i ddiwallu anghenion amrywiol. Nid yw cynhwysiant yn ymwneud â dealltwriaeth yn unig, mae'n ymwneud â chaniatâd, blaenoriaethu a chyflymder.
Gadewch i ni ddefnyddio'r foment hon nid yn unig i hyfforddi'n wahanol, ond i newid yr amodau sy'n pennu a yw cynhwysiant hyd yn oed yn bosibl.
Ynglŷn â'r awdur
Kate Gibson yn gyn-athrawes wyddoniaeth ysgol uwchradd gyda 20 mlynedd o brofiad mewn addysg ac mae bellach yn Gyfarwyddwr Ymgynghorwyr Addysgol Crossroads. Mae hi'n gweithio gyda theuluoedd y mae eu plant ag Anghenion Addysgol Arbennig (ADA) ac sy'n aml yn cael eu gorfodi i addysg gartref oherwydd diffyg cefnogaeth briodol yn yr ysgol. Mae hi wedi ymrwymo i sicrhau plant sy'n cael eu haddysgu gartref yn cael mynediad cyfartal at addysg.
Angen help gydag addysg gartref?
Rydyn ni yma i helpu. Cysylltwch â ni a byddwn ni'n dod yn ôl atoch chi cyn gynted â phosibl.