Tawel Pwerus

Y diwrnod o'r blaen roeddwn i'n eistedd wrth oleuadau traffig yn fy nghar trydan. Wrth fy ochr roedd BMW sgleiniog, pwerus yn ei olwg. Rydych chi'n adnabod y math - yn isel i'r llawr, gwaith paent yn disgleirio, yr injan yn rhuo'n uchel fel pe bai'n awyddus i atgoffa pawb o'i gwmpas faint o bŵer oedd ganddo.

Trodd y goleuadau'n wyrdd.

Rhuodd y BMW i fywyd gyda'r holl sŵn a drama y byddech chi'n ei ddisgwyl. Teiars yn gafael yn y ffordd, yr injan yn chwyrlio, pawb gerllaw yn troi i edrych.

Pwysais y cyflymydd yn unig.

Dim ffws. Dim sŵn. Dim drama.

A chyn bo hir, roeddwn i ar y blaen yn gyfforddus. (Hyd at y terfyn cyflymder o 40mya, wrth gwrs!)

Fe wnaeth i mi wenu, ond fe wnaeth i mi feddwl hefyd.

Fe wnaeth i mi feddwl am ein myfyrwyr.

Mae cymaint o'r bobl ifanc rydyn ni'n gweithio gyda nhw fel ceir trydan. Dydyn nhw ddim bob amser yn swnllyd yn yr ystafell. Dydyn nhw ddim bob amser yn mynnu sylw. Dydyn nhw ddim yn gweiddi am eu cyflawniadau nac yn gwneud mynediad mawr.

Ond o dan yr allanol tawel hwnnw mae pŵer anhygoel.

Am flynyddoedd, nid oedd y byd wedi'i gynllunio ar gyfer ceir trydan mewn gwirionedd. Roedd pwyntiau gwefru yn brin, roedd pobl yn cwestiynu a oeddent yn ymarferol, ac nid oedd y seilwaith yno o gwbl. Yn araf ond yn sicr, mae hynny wedi newid. Mae buddsoddiad wedi tyfu, mae dealltwriaeth wedi gwella ac mae cymdeithas wedi addasu. Heddiw, nid yn unig y maent yn opsiwn hyfyw, mewn sawl ffordd maent yn arwain y ffordd.

Mae addysg yn teimlo'n debyg iawn.

Nid yw ein system bresennol wedi'i hadeiladu ar gyfer llawer o'r plant rydyn ni'n eu cefnogi o hyd. Y meddylwyr tawel. Y dysgwyr pryderus. Y myfyrwyr niwroamrywiol. Y bobl ifanc sydd angen cyflymder gwahanol, amgylchedd gwahanol neu rywun i gredu ynddynt.

Ond mae newid yn digwydd.

Yn dawel.

Yn gyson.

Rydym yn helpu i adeiladu'r seilwaith hwnnw. Un dysgwr ar y tro. Un teulu ar y tro. Un llwybr amgen ar y tro.

Wrth i ni ddod at ddiwedd ein tymor arholiadau cyntaf yng Nghanolfan Arholiadau Crossroads, rydw i wedi cael y fraint o wylio myfyrwyr yn cerdded i mewn i'n drysau nad oeddent, ar ddechrau eu taith gyda ni, byth yn credu y byddent yn sefyll arholiadau o gwbl. Cyrhaeddodd llawer â blynyddoedd o amheuaeth, pryder a phrofiadau a oedd wedi'u hargyhoeddi nad oeddent yn abl.

Eto i gyd, daethant i mewn.

Eisteddasant i lawr.

Cymerasant anadl ddofn.

Ac fe ddangoson nhw'n dawel i'r byd yr hyn maen nhw'n ei wybod.

Dim ffanffer.

Dim sŵn.

Dim ffws.

Yna cerddon nhw allan eto gyda gwên ar eu hwynebau a balchder yn eu llygaid, gan wybod eu bod nhw wedi cyflawni rhywbeth yr oedden nhw ar un adeg yn ei ystyried yn amhosibl. Profon nhw iddyn nhw eu hunain y gallen nhw gamu i amgylchedd hollol newydd a llwyddo, dim ond trwy fod yn nhw eu hunain.

Y fomentiau hynny sy'n bwysig.

Yn aml, mae'r system addysg yn dathlu'r lleisiau uchaf, y proffiliau uchaf a'r llwyddiannau mwyaf amlwg. Ond rwy'n credu bod rhai o'r cyflawniadau mwyaf yn digwydd yn dawel, y tu ôl i ddrysau ystafelloedd arholiadau caeedig, gyda myfyrwyr sy'n dal i roi un droed o flaen y llall.

Yn union fel car trydan, does dim angen iddyn nhw wneud llawer o sŵn i brofi eu gwerth.

Maen nhw'n canolbwyntio.

Maen nhw'n wydn.

Maen nhw'n bwerus.

Ac wrth i ni barhau i adeiladu system sy'n gweithio drostyn nhw yn hytrach nag yn eu herbyn, rwy'n credu'n wirioneddol ein bod ni'n helpu i fagu cenhedlaeth o unigolion cryf, tawel, a fydd yn gwneud y byd yn lle gwell.

Ni fydd yn digwydd dros nos. Nid yw adeiladu rhywbeth gwahanol byth yn digwydd. Bydd heriau, yn union fel yr oedd pan ddechreuodd y byd gofleidio ceir trydan gyntaf. Ond fesul tipyn, rydym yn creu rhwydwaith lle gall y plant hyn ffynnu, lle nad yw eu llwybr yn cael ei dderbyn yn unig ond yn cael ei gydnabod fel opsiwn hyfyw, cystadleuol ac, mewn llawer o achosion, hyd yn oed yn well.

Does dim angen i ni weiddi.

Does dim angen i ni wneud ffws.

Byddwn ni'n parhau i adeiladu rhywbeth anghyffredin yn dawel.

Ac un diwrnod, bydd gweddill y byd yn sylweddoli bod y rhai tawelaf ymhlith y rhai mwyaf pwerus erioed.